Во текот на мојата работа сè почесто се соочувам со системски неправилности во образовниот процес на деца со нетипичен развој. Поттикнат од тие искуства, чувствувам потреба јавно да говорам за нив. Ова е втора вистинска случка од едно основно училиште во Скопје, при што имињата се изменети со цел заштита на детето.
Виктор е дете со нетипичен развој кое секојдневно оди на училиште со истата основна потреба како и секое друго дете – да биде прифатено, разбрано и поддржано. Формално, тој е опкружен со наставен кадар и образовен асистент, што упатува на постоење на системска поддршка. Меѓутоа, суштинското прашање е дали таа поддршка е реална или само декларативна.
Комуникацијата помеѓу училиштето и семејството е значително ограничена. Родителите не добиваат континуирана и релевантна повратна информација за текот на денот, напредокот и предизвиците со кои се соочува детето. Во отсуство на институционална транспарентност, информациите неретко доаѓаат посредно, преку други ученици, што претставува сериозен показател за нефункционалност на комуникациските канали.
Дополнително, увидот во тетратките на Виктор отвора прашања за автентичноста на образовниот процес. Содржините не се резултат на негова работа, што создава искривена слика за неговите реални способности и напредок. Ваквата пракса не само што ја доведува во заблуда семејната средина, туку и ја оневозможува соодветната педагошка интервенција.
Особено загрижувачки е аспектот на безбедност и одговорност при заминување од училиштето. Недостигот на јасно дефинирана процедура за предавање на детето на родителите укажува на системски пропуст со потенцијални ризици.
Во обид да добијат појаснување, родителите се соочуваат со одговори од типот „тоа не е наша работа“, што укажува на сериозен проблем во распределбата и прифаќањето на одговорноста. Во таков контекст, проблемот не може да се лоцира кај поединци, туку во поширокиот институционален модел кој дозволува вакви состојби да опстојуваат.
Виктор, како и секое дете, не бара исклучителен третман, туку основни предуслови за квалитетно образование: видливост, разбирање и континуирана поддршка. Родителската истрајност во текот на повеќе години не е показател на претерани барања, туку на оправдана потреба за функционален систем.
Оттука, неопходно е да се нагласи дека образованието на децата со нетипичен развој не смее да остане на ниво на формална инклузија или обична интеграција. Потребен е систем што ќе обезбеди реална, одговорна и транспарентна поддршка, во кој секое дете ќе биде навистина видено, а не само евидентирано.
