Аутистичниот мозок: различен начин на размислување, а не недостаток

Во мојата работа со деца и нивните мозоци во развој, со текот на времето научив нешто многу важно: аутизмот не е само нарушување. Тој претставува различен начин на функционирање на мозокот.

Денес сè повеќе научници зборуваат за невродиверзитет – идејата дека луѓето размислуваат, учат и го доживуваат светот на различни начини. Во таа смисла, аутистичниот мозок не е „погрешен“, туку едноставно работи поинаку.

Кога ќе ја смениме перспективата и ќе го разбереме начинот на кој функционира аутистичниот мозок, можеме многу подобро да ги поддржиме децата со аутизам и нивниот развој.

Невролошките истражувања покажуваат дека кај многу лица со аутизам постојат разлики во поврзаноста на мозочните региони. Некои делови од мозокот комуницираат поинтензивно, особено оние кои се одговорни за:

• забележување на детали

• препознавање на обрасци

• фокусирано внимание

• аналитичко размислување

Во мојата работа со деца со аутизам често гледам дека тие можат да забележат детали што другите луѓе лесно ги пропуштаат. Кога ќе се заинтересираат за одредена тема, тие можат да се фокусираат многу длабоко и долго време.

Оваа способност за концентрација може да доведе до исклучително знаење и вештини во одредени области.

Една од најчестите карактеристики кај аутистичните деца е поинтензивното доживување на сензорните информации.

Тоа може да значи дека:

• звуците се чувствуваат погласно

• светлата изгледаат посилно

• одредени текстури се чувствуваат непријатно

Ова не е знак на слабост. Напротив, аутистичниот мозок често има нервен систем кој реагира со поголема чувствителност на околината.

Поради тоа, некои деца може да се повлечат, да прават повторувачки движења или да бараат одредени активности. Овие однесувања често се погрешно разбрани, но во суштина тие се начин на саморегулација на мозокот.

Постојат истражувања кои покажуваат дека аутистичниот мозок може да користи различни невронски патишта за обработка на социјални информации.

Тоа не значи дека лицата со аутизам немаат емоции или емпатија. Напротив, многу од децата со кои работам чувствуваат емоции многу длабоко, но понекогаш ги изразуваат на различен начин.

Разбирањето на овие разлики е клучно за подобра комуникација и поддршка на децата со аутизам.

Кога ќе почнеме да го гледаме аутизмот како различност, почнуваме да ги забележуваме и неговите силни страни.

Многу аутистични лица имаат:

• силно аналитичко размислување

• извонредна способност за концентрација

• креативност и оригинални идеи

• способност да забележуваат сложени обрасци

Овие способности можат да станат голема предност кога децата со аутизам се поддржани во средина која ги разбира нивните потреби.

Верувам дека нашата улога како родители, наставници и професионалци не е да ги тераме аутистичните деца да размислуваат како сите други.

Нашата задача е да ги разбереме нивните мозоци и да создадеме средини во кои тие можат да учат, да се развиваат и да напредуваат.

Кога општеството ќе почне да го прифаќа невродиверзитетот, не им помагаме само на децата со аутизам. Ние всушност го прошируваме начинот на кој човештвото размислува, учи и создава.