10 знаци дека детето има сензорна преоптовареност (а родителите мислат дека е непослушно)

„Зошто повторно плаче?“
„Зошто не слуша?“
„Зошто прави сцена за нешто толку мало?“
Ова се прашања што многу родители си ги поставуваат. Но, понекогаш проблемот не е непослушноста, туку сензорната преоптовареност. Сензорната преоптовареност се случува кога мозокот прима повеќе информации отколку што може да обработи. Звуци, светлина, мириси, допири, гужва или повеќе активности одеднаш можат да бидат премногу интензивни за детето.

10 знаци дека детето можеби има сензорна преоптовареност
1. Ги покрива ушите при силни звуци – Правосмукалка, фен, музика или детска врева можат да му бидат неподносливи.
2. Одбива одредена облека – Етикети, чорапи, тесна или груба облека предизвикуваат силна непријатност.
3. Силно реагира на допир – Може да избегнува прегратки, да не сака да биде допрен или да реагира бурно на случаен контакт.
4. Плаче или се лути без очигледна причина – Реакцијата често е последица на преоптоварување, а не на инает.
5. Тешко се концентрира во бучна средина – Во училница или градинка лесно му се одвлекува вниманието од звуците околу него.
6. Избегнува гужви и многу луѓе – Трговски центри, родендени или семејни собири можат да бидат многу стресни.
7. Бара да биде само во тивка просторија – Повлекувањето не значи дека е нељубезно – тоа е начин да се смири.
8. Постојано се движи или бара силен притисок – Некои деца скокаат, трчаат, се нишаат или сакаат цврсти прегратки затоа што така полесно го регулираат своето тело.
9. Не поднесува одредени мириси или вкусови – Одбива храна поради текстура, мирис или температура, а не затоа што е пребирливо.
10. По напорен ден дома „експлодира“ – Во училиште можеби се контролирало цел ден, а дома веќе нема сила да ги задржи емоциите.

Како изгледа дома? – Детето може да биде раздразливо, лесно да плаче, да избегнува домашни активности, да бара многу време само или да реагира бурно на секоја промена во рутината.

Како изгледа во училиште? – Може да има потешкотии со концентрацијата, да се заморува побрзо, да избегнува групни активности, да биде немирно или, напротив, повлечено и тивко. Понекогаш ваквото однесување погрешно се толкува како непослушност, мрзеливост или недостаток на интерес.

Што НЕ треба да правите?
– Не го казнувајте затоа што е преоптоварено.
– Не му велете „престани да драматизираш“ или „не е ништо страшно“.
– Не го споредувајте со други деца.
– Не го присилувајте да остане во средина што очигледно му создава непријатност.
– Што можете да направите?

Најважно е да останете смирени, да ја намалите бучавата и другите дразби, да му дадете време да се регулира и да се обидете да откриете што ја предизвикало преоптовареноста. Кога овие реакции се чести и влијаат на секојдневното функционирање, добро е да се побара проценка и совет од специјален едукатор и рехабилитатор или друг соодветен стручен тим.

Запомнете: Детето не ви создава тешкотии. Тоа поминува низ тешкотии. Кога ќе ја разбереме причината зад неговото однесување, можеме да му помогнеме да се чувствува побезбедно, посмирено и поуспешно.